گفتيم كه اين يك نظريهء ظريفى است ؛ دقيق است ولى نظريهء تمامى نيست . چرا تمام نيست ؟ براى اينكه اعتبار همان‌طور كه گفتيم يعنى لحاظ . مگر لحاظ غير از خود وجود ذهنى است ؟ خود وجود ذهنى است و چيز ديگرى نيست . وقتى ذهن ماهيتى را اعتبار مىكند يعنى ماهيت كه در ذهن من وجود پيدا مىكند اين شكل را پيدا مىكند . يك وقت من انسان را لحاظ مىكنم يعنى در ذهن خودم به وجود مىآورم و مىخواهم حكمى را بر آن بار كنم ، انسان مطلق را ، يعنى اين وجود را مطلق در ذهن مىآورم ، اين ماهيتى كه در ذهن من مىآيد به‌طور مطلق وجود پيدا مىكند ؛ و يك وقت هم وجود مقيّد پيدا مىكند . در واقع « لحاظ » و « ماهيت » در ذهن دو چيز نيستند ، اعتبار و معتبر دو چيز نيستند ، مثل اينكه بگوييم در خارج ، وجود و ماهيت دو چيز است . در خارج ، اينها يك چيزند ، در ذهن هم يك چيز است . . . « 1 » يعنى وجود ماهيت در ذهن ، نه اينكه چيز ديگر باشد . اينجا اگر شما مىگوييد اعتبار بر سه قسم مىشود ، باز برمىگردد به همان خود ماهيت از آن جهت كه حتى وجود را هم از آن تجريد كرده‌ايد . ماهيت لحاظ شده يعنى ماهيت موجود در ذهن . هميشه گفته‌ايم يكى از معجزات ذهن كه بايد دقيقاً شناخت قدرت تجريد ذهن است . تجريد روانشناسى و تجريد فلسفى تجريد ذهن يعنى چه ؟ ما دو جور تجريد داريم و نكتهء قابل توجهى است . يكى تجريد روانشناسانه ، تجريدى كه روانشناسى هم آن را مىشناسد و آنقدر پيش پاافتاده است كه روانشناس هم آن را مىفهمد ؛ و ديگر تجريدى كه آنقدر دقيق .

--> ( 1 ) . [ افتادگى از اصل نوار است ] .